Ankara Anlaşması ile Hollanda'da kendi işini kurmak: şartlar ve başvuru

Hollanda’da kendi işini kurmak isteyen bir Türk vatandaşının elinde, başka ülke vatandaşlarının çoğunda olmayan bir araç vardır: 1963 tarihli Ankara Anlaşması ve 1973 tarihli Katma Protokol. Bu anlaşmalar Türkiye ile Avrupa Birliği arasındaki ortaklık ilişkisini düzenler ve Hollanda’nın, Türk vatandaşlarının serbest meslek olarak yerleşmesine 1973’tekinden daha ağır şartlar koymasını yasaklar. Hukuk dilinde buna “standstill” (geriye gitmeme) hükmü denir.

Pratikte bunun anlamı şudur: Hollanda’da serbest meslek ya da kendi şirketi için oturma izni isteyen bir Türk vatandaşı, diğer ülke vatandaşlarına uygulanan puan sistemiyle değil, daha eski ve daha esnek ölçütlerle değerlendirilir. Bu yazıda bu yolun kimler için uygun olduğunu, IND ve RVO’nun neye baktığını ve başvurunun nasıl ilerlediğini anlatıyoruz.

Bu yol kimler için?

Ankara Anlaşması yolu, Hollanda’da kendi hesabına çalışmak isteyen Türk vatandaşları içindir. Bu, bir eenmanszaak (şahıs işletmesi) olabileceği gibi, hisselerini sizin elinizde tuttuğunuz ve yönetici olarak fiilen çalıştığınız bir BV de olabilir. Önemli olan, Hollanda’daki gelirinizin bir işverenden maaş olarak değil, kendi işinizden gelmesidir.

Bir işverenin yanında çalışmak isteyenler için bu yol uygun değildir; onlar için kennismigrant (nitelikli göçmen) izni veya diğer çalışma izinleri söz konusudur. Yatırımcı olarak pasif biçimde hisse tutmak da tek başına yeterli değildir; fiilen çalışılan bir iş olması beklenir.

IND ve RVO neye bakar?

Başvuruyu IND (Göç ve Vatandaşlık Dairesi) alır, ancak iş planını Hollanda Girişim Ajansı RVO değerlendirir ve IND’ye görüş verir. Ankara Anlaşması kapsamındaki başvurularda puan tablosu uygulanmaz; bunun yerine üç soruya cevap aranır:

• İş planı tutarlı ve gerçekçi mi? Ne satacağınız, kime satacağınız, Hollanda pazarında neden talep olduğu, ilk yılların gelir ve gider tahmini. Rakamların savunulabilir olması, iddialı olmasından daha önemlidir.
• Bu işten geçiminizi sağlayabilecek misiniz? Hollanda’da geçerli asgari geçim düzeyini (sosyal yardım ölçütü) sürdürülebilir biçimde karşılayan bir gelir beklenir. Başlangıç sermayesi ve varsa Türkiye’deki mevcut işinizden gelen gelir bu değerlendirmeyi güçlendirir.
• Bu işi yürütecek deneyim ve niteliğe sahip misiniz? Diploma şart değildir; sektör deneyimi, Türkiye’de yürüttüğünüz benzer bir işletme, referanslar ve varsa Hollanda’daki ilk müşteri görüşmeleri ikna edicidir.

Deneyimimizde başvuruların çoğu rakamlardan değil, hikâyenin eksik olmasından zorlanır: iş planı Hollanda pazarını tanımadan, genel ifadelerle yazılmıştır. Hollanda’daki rakipleri, fiyat düzeyini ve hedef müşteriyi somut biçimde gösteren bir plan, RVO için çok daha anlaşılırdır.

Türk vatandaşlarına özgü avantajlar

Anlaşmanın sağladığı farklar yalnızca puan sisteminden muafiyet değildir:

• Harçlar daha düşüktür. Avrupa Birliği Adalet Divanı kararları gereği Hollanda, Türk vatandaşlarından bu tür izinler için orantısız harç alamaz; IND’nin Türk vatandaşları için ayrı ve düşük harç tarifesi vardır.
• Aile bireyleri aynı çerçevede birlikte veya sonradan başvurabilir.
• İzin, iş devam ettiği sürece uzatılır; belirli bir süre kesintisiz oturum sonrasında süresiz oturum izni (ve isterseniz vatandaşlık) yolu açılır.

Bu avantajların ayrıntıları ve güncel harç tutarları değişebilir; başvuru öncesinde IND’nin güncel bilgilerini birlikte kontrol ederiz.

Başvuru nasıl ilerler?

1. Yapı kararı: Eenmanszaak mı, BV mi? Bu karar hem vergi hem de izin dosyasını etkiler. Eenmanszaak mı BV mi? yazısında karşılaştırdık; kısaca, Türkiye’deki şirketle bağlantılı veya ortaklı yapılarda BV, tek başına küçük ölçekli başlangıçta eenmanszaak öne çıkar.
2. İş planı ve finansal tahmin: RVO’nun beklediği başlıklarla, Hollanda’ya özgü verilerle hazırlanır. Türkiye’deki faaliyetinizin belgeleri (ticaret sicil, vergi levhası, referans mektupları) tercüme ve apostil ile eklenir.
3. MVV ve oturma izni başvurusu (TEV): Türkiye’den gelecekseniz geçici oturma vizesi (MVV) ile oturma izni tek başvuruda, Ankara’daki büyükelçilik veya IND üzerinden yapılır. Hollanda’da zaten geçerli bir izinle bulunuyorsanız IND’ye doğrudan başvurulur.
4. Değerlendirme süresi: IND’nin yasal karar süresi 90 güne kadardır; RVO görüşü bu sürenin içindedir. Eksik belge istenirse süre durur.
5. Hollanda’ya geliş ve kayıtlar: İzin çıktığında belediye kaydı, BSN, KVK kaydı ve vergi numaraları gelir. Bu adımları Hollanda’ya geldikten sonra IND kaydı, BSN ve belediye yazısında anlattık.

Bir BV kuracaksanız kuruluş çoğu zaman izinle paralel yürür: noter senedi vekâletle imzalanabilir, KVK kaydı yapılır, böylece izin çıktığında şirket hazır olur. Bu sıralamayı dosyanıza göre planlarız.

Sık yapılan hatalar

• İş planını Türkiye’deki işin kopyası olarak yazmak; RVO, Hollanda’daki talebi görmek ister.
• Gelir tahminini yalnızca Türkiye’deki müşterilere dayandırmak; Hollanda’daki faaliyetin gerçek olması gerekir.
• Harç ve belge gerekliliklerini genel (puan sistemi) başvurusuna göre hazırlayıp Ankara Anlaşması’na atıf yapmamak; IND’nin dosyayı doğru çerçevede değerlendirmesi için başvuruda bunun belirtilmesi gerekir.
• Türkiye’deki işi kapatmadan Hollanda’ya taşınırken iki ülkedeki vergi mukimliğini planlamamak; çifte vergilendirme anlaşması burada devreye girer.

Sonuç

Ankara Anlaşması, Hollanda’da kendi işini kurmak isteyen Türk vatandaşları için gerçek bir kapıdır: puan sistemi yerine makul bir iş planı, sürdürülebilir gelir ve deneyim aranır, harçlar düşüktür. Buna karşılık dosyanın Hollanda pazarına göre yazılması ve şirket yapısının izinle birlikte planlanması gerekir. Göç ve izinler hizmetimizde iş planından IND başvurusuna kadar tüm süreci tek muhatapla yürütüyoruz; ücretsiz 15 dakikalık ön görüşmede durumunuzun bu yola uyup uymadığını birlikte değerlendirebiliriz.